Αρχική σελίδα Τα ριζίτικα
E-mail

Τα ριζίτικα

Γιάννης Κουτουλάκης
Ριζίτικα τραγούδια, με ερμηνευτή το Γιάννη Κουτουλάκη (μέγα δάσκαλο του ριζίτικου τραγουδιού)
Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ το ένθετο του CD (3,28 MB)

Πότες θα κάμει ξεστεριά
0.40 €

Τ' αγρίμι στέκει στο τζουγκρί
0.40 €

Των αντρειωμένων τ' άρματα
0.40 €

Τσ' αυγής
0.40 €

Σε ψηλό βουνό
0.40 €

Καλογριοπούλα καλογριά
0.40 €

Ο Κωνσταντής στα ξένα
0.40 €

Τα χελιδόνια τσι βλαχιάς
0.40 €

Τρώτε και πίνετ' άρχοντες
0.40 €

Ολόκληρο το CD (-10%) 3.24 €

Τα ριζίτικα



Τα ριζίτικα είναι τραγούδια της δυτικής Κρήτης και συγκεκριμένα των χωριών που βρίσκονται στις υπώρειες των Λευκών Ορέων, από όπου έλαβαν και το όνομά τους. Υπάρχουν ωστόσο και άλλες απόψεις σχετικά με την ονομασία αυτή. Μια εξ αυτών δέχεται ότι Ριζίτικα ονομάστηκαν από την αρχαία Ριζηνία (το σημερινό χωριό Μεσκλά) ενώ σύμφωνα με μια άλλη το όνομα αυτό αναφέρεται στους προγόνους (στις ρίζες μας) και όπως λέμε "ανατολίτικα", "μωραϊτικα" κλπ έτσι ο λαός ονόμασε τα τραγούδια αυτά «ριζίτικα».

Ολοι οι μελετητές συμφωνούν πως τα τραγούδια αυτά έχουν μακρά παράδοση που φτάνει είτε στη βυζαντινή επόχη, είτε σε αρχαιότερους χρόνους. Ο Γεώργιος Χατζηδάκης παραδέχεται πως η μουσική των ριζίτικων είναι συνέχεια της αρχαίας και διατυπώνει ένα σπουδαίο και αποκαλυπτικό συμπέρασμα σύμφωνα με το οποίο η μουσική των τραγουδιών αυτών «... ετήρη κατ' ανάγκην την προσωδίαν της λαλουμένης γλώσσης και όταν η μελωδία συνήντα συλλαβάς του ποιήματος με μακρά ή βραχέα φωνήεντα παρέτεινε ή εβράχυνεν αναλόγως την διάρκειαν του μουσικού φθόγγου...». Με άλλα λόγια στη μουσική των ριζίτικων, όπως την ακούμε σήμερα, διασώζονται ίχνη της αρχαίας γλώσσας και στοιχεία ποιητικών μέτρων πριν από τον δεκαπεντασύλλαβο.

Εκ του περιεχομένου τους πάντως (ακριτικά στοιχεία) αρκετά ριζίτικα δείχνουν οτι δημιουργήθηκαν κατά τα βυζαντινά χρόνια ενώ άλλα (με πραγματιστικά στοιχεία) ανήκουν στην περίοδο της Ενετοκρατίας. Υπάρχει ακόμα και μια Τρίτη ομάδα από την εποχή της τουρκοκρατίας και μια νεότερη που τα κείμενα της αναφέρονται σε γεγονότα του 20ου αιώνα (μάχη της Κρήτης, κατοχή και αντίσταση κ.λπ.)

Τα ριζίτικα, όπως είναι γνωστό δεν χορεύονται. Είναι τραγούδια επιτραπέζια (της τάβλας) ή (παλαιότερα) τραγούδια της πορείας (της στράτας). Ενα χαρακτηριστικό τους είναι η εκτέλεση καθ' υπακοήν και κατ' αντιφωνίαν. Ενας τραγουδιστής τραγουδά τον στίχο και η ομάδα τον επαναλαμβάνει. Επίσης δεν υπάρχει, συνήθως, ομοικαταληξία ούτε πάντοτε ακολουθείται ο δεκαπεντασύλλαβος. Κατά κανόνα δεν συνοδεύονται από μουσικά όργανα, αν και τα τελευταία χρόνια στις κοινωνικές εκδηλώσεις και στα κέντρα διασκεδάσεως εκτελούνται συνοδεία λαούτου, βιολιού, ή λύρας.

Περισσότερα για τα ρίζίτικα μπορεί κανείς να βρεί σε:
1: Αρθρο του Γ. Χατζηδάκη στο περιοδικό «Κρητική Στοά», (1909). 2: Συλλεκτική εργασία της Μέλπως Μερλιέ στο Odeon. 3: Σχετικά σημειώματα των Στ. Ξανθουδίδου, στο περιοδικό «Κρητικές Σελίδες», του Μ. Λαγουδάκη, στον «Μύσωνα», του Γ. Λογαριαστάκη στην «Δρήρο», του Γ. Σκλάβου στην «Ελληνική Δημιουργία» και του S. Baud- Bovy στα πρακτικά του Α΄ Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου. 4: Εκτεταμένη, με πολλά στοιχεία αλλά και αμέθοδη και ακατοχύρωτη βιβλιογραφικά, είναι μια αυτοτελής μελέτη 240 σελίδων του Γ. Ι. Χατζηδάκη με τίτλο : « Κρητική Μουσική, Ιστορία, Μουσικά Συστήματα, Τραγούδια και Χοροί» (Αθήνα 1958).

Γιώργος Παπαδάκης


Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ το ένθετο του CD (3,28 MB)



ελάτε στην παρέα μας, να σας κεράσουμε μουσικά δώρα και άλλα...
το καλάθι σας είναι άδειο


Κυκλοφόρησε το νέο CD για τη Χίο!

Παραδοσιακοί χοροί και τραγούδια της Χίου

 

Στο'Ελλήνων Δρώμενα'

Ο Νίκος Οικονομίδης στο 'Ελλήνων Δρώμενα'

Δείτε ολόκληρη την εκπομπή-αφιέρωμα στον Νίκο Οικονομίδη

Στο 'Αλάτι της Γής'

Ο Νίκος Οικονομίδης και η Κυριακή Σπανού στο 'αλάτι της γής' 

Κύριακή 5 Φεβουαρίου 2012, 13:00 στην ΕΤ1. Εκπομπή 6η: Με το Νίκο Οικονομίδη στις Κυκλάδες

Δείτε ολόκληρη την εκπομπή...

Κυκλοφόρησε το νέο CD για τη Χίο!

Παραδοσιακοί χοροί και τραγούδια της Χίου